આજ નો દિવસ : વિક્રમ સંવત   ૨૦૭૪  ( નેમિસૂરિ સંવત  ૬૯ )  કારતક સુદ ચોથ સોમવાર   Dt: 23-10-2017



વિધીની સાથે વેર ન થાય, જીવન આખું ઝેર ન થાય, નસીબ છાપેલો કાગળ છે, તેમાં કદી ફેર ન થાય…

જીવદયાઅનેજયણા

    જૈનધમૅપાળનાર આજે આટલા તેજસ્વી અને આગળ પડેલા જોવા મળેછે .તેનું કારણ તે  ઓજિનપૂજા, જીવદયાઅને જયણાને પાળેછે. જોકે આપણાંપૂવૅજોએ જે ભાવથી આત્રણે નુંજેરી તે જતનકયુૅહતું. તેરીતે આજે આપણે નથી કરીશકતાં ,તેમ છતાં એતરફનો પ્રયત્ન અવશ્ય રહયોછે. અનેહા? જો તેમાં પીછેહઠ થઈછે તેમાં આપણી અજ્ઞાનતા અને આધુનિકતાની પાછળની આંધળીદોટ જ કારણભૂત છે. ખેર?જાગ્યાત્યારથીસવાર-થોડુંજાણીલઈએ,શકયતેટલુંવધુઆચરવાનોયત્નઆજથીજશરૃકરીદઈએ. જીવદયા અને જયણા જેટલી વધુ પાળશો તેટલાં રોગો પણ ઓછ થશે. અને પુણ્ય બંધ થશે જ. આમાટેસૌપ્રથમજૈનશાસ્ત્રના  " જીવવિચાર" નોબોધગુરુપાસેઅવશ્યમેળવવોજજોઈએ.    દરેકજીવપ્રત્યેદયાહોવાજે" જીવદયા"  છે. અનેદરેકજીવનાપ્રાણનીરક્ષાકાજેકાળજીલેવીતે"જયણા" છે.

    સાધુઆમાટેઅષ્ટપ્રવચનમાતાનુંપાલનકરેછે. શ્રાવકેપણજયણાપાળવાનીછે. શ્રાવકમાટેજયણાપાલનનામુખ્યઆઠઉપકરણોછે. ઉપકરણો- પુણ્યબંધાવેતેઉપકરણ, જેવાકે, પૂંજણી, ચરવળો, અધિકરણો, પાપબંધાવેતેઅધિકરણ, જેવાકે, ચપ્પુ- તલવાર.

 

(૧)        ગરણું            - પાણીગાળવાનુંયોગ્યવસ્ત્ર, તે(સાતછે)

(ર)         સાવરણી         - ધરમાંથીકચરોકાઢવાનુંમુલાયમસાધન

(૩)        પૂંજણી          - જેસ્થાનેઅતિસૂક્ષ્મજીવોત્પતિકેજીવોનેભરાઈરહેવાની                                                     જગ્યાનીસંભાવનાછેતેનેપૂંજવામાટેખાસપ્રકારનીસુકોમળ                                                          શણનીપૂંજણીકેઉનનીકેમોરપીંછી.

(૪)        ચંદરવો- પરમાત્માએશ્રાવકનાધરમાંદસચંદરવાકહયાંછેે. જેખુલ્લાંઆકાશનીચેકેછતનીચેરસોઈકરતાંઉપરથીજતુંનપડેતેમાટેગેસ-ચૂલાવગેરેસ્થાનેબાંધવા.

(૫)        મોરપીછીં- મોરનાપીંછાબાંધીનેબનાવેલસાધનજેપુસ્તકતથાદેરાસરમાંવપરાયછે.

(૬)        ચારણા-        અનાજ, લોટ, મસાલાવિગેરેમાટે.

(૭)        ચરવળા-  લાકડાનીદાંડીપરઉગતાદશીબાંધીબનાવાય, જેનોઉપયોગકબાટ, માટલા, વાસણવિગેરેપૂંજવામાટે.

(૮)        ચરવળા-        ધમૅક્રિયાસામાયિકકરતીવખતેસ્થળપૂંજવામાટેથાયછે.

 

    આઉપકરણોજીવોનીરક્ષામાટેછેપરંતુજોજીવોત્પત્તિજટાળીશકાયતોઅતિઉત્તમછે, જેમકે, પાણીનોઉપયોગશકયતેટલોઓછોકરવાથીભીનાશઓછીરહેશેતોજીવોત્પત્તિઓછીજથશે. એઠાંવાસણસાફકરીતેપાણીખાળમાંનાંખવાથીતેમાંવધુજીવોત્પત્તિથાય  છે. તેથીતેનેસ્થાનેછૂંટુખૂલ્લામાંનાખવાથીસૂકાઈજાય. ધરમાંસૂયૅપ્રકાશવધુઆવેતેરીતેબારી-બારણાંનોઉપયોગકરવાથીપણજીવોત્પત્તિઓછીથશે. બરણીવગરનાઢાંકણચુસ્તરીતેબંધકરવાથીતેમાંજીવોત્પત્તિઅટકાવીશકાયછે. વાસીખોરાકમાંવધુજીવોત્પત્તિથાયછે. (બેઈન્દ્રિયજીવો) તેનેટાળવાતેમાટેખાદ્યપદાથોૅનીકાળમયૉદાપછીઆપણેજોઈશું. અનાજમાંપારાનીથેપલી, દિવેલ, કપડામાં, ડામરનીગોળી, લવીંગ, લીમડો, તમાકુપાનવિગેરેપુસ્તકોમાં, ધોડાવજ- કેસર, કાળામરીજેવાપદાથોૅથીજીવોત્પત્તિજઅટકાવીશકાયછે. ચોમાસામાંલાદીપર, દિવાલપર, અગાસીમાં, લીલા, કાળા, ભૂરારંગનીસેવાળથાયછે. તેનાપરપગનઆવેતેનીસાવચેતીરાખવીઅનેકુદરતીરીતેસૂકાઈજાયપછીરંગ, ચૂનોરેતીનોઉપયોગકરવો. વાસીખોરાક, કાળમયૉદાવટાવીચૂકેલામિઠાઈ, ખાખરા, આદિપુસ્તકો, વિગેરેપરપણચોમાસામાંજેફૂગથાયછેતેપણઅનંતકાયછે. તેથીખાદ્યપદાથોૅનોસમયસરઉપયોગકરીલેવો. તેથીફૂગથાયજનહિંઆથઈઅનંતકાયનીરક્ષાનીવાત..

    ૫ૃથ્વીકાયનીરક્ષાનીઃ- કાજેમીઠુંઆદિસચિત્તનવાપરવું, રસોઈમાંમીઠુંઓછુંપડયુંહોયતોઉપરથીલેવુંપડેતોકાચુમીઠુંનલેવું.    સોનુ, હીરા, માણેક, પાનાવિગેરેરત્નોઆદિપૃથ્વીકાયનજખોળિયા(મડદા) છે. માટેખૂબરાગપૂવૅકઉપયોગનકરવોતેનાથીપણકમૅબંધથાયછે.

    અપકાયનીરક્ષાઃ- માટેપાણીનોબનેતેટલોઓછોઉપયોગકરવોનળવારેધડીએખોલ-બંધનકરવા. અપકાયનાજીવોનેઆંચકોલાગતાંપીડાથાયછે. બહુઉંચેથીપાણીનઢોળવા- ફૂવારાવિગેરે, થીનનવાય, પીવામાંઉકાળેલાપાણીનોઉપયોગકરવો, પવૅતિથિએનથાયતોઢાંકેલું- ગાળેલુંપાણીવાપરવું- મીનરલવોટર, કુલરવિગેરેપાણઅળગણકહેવાય, ઠડું- ગરમપાણીભેગુંનકરવું, પાણીનાવાસણઢાંકીનેરાખવા, નળનાપાણીગાળવાનાગરણાસમયસરબદલતારહેવાં, કાચાપાણીનેઉકાળેલાપાણીનાગરણાઅલગજરાખવાનાહોય, ગીઝરમાંઅળગણપાણીસીધુંજગરમથાયછે. તેથીલાખોત્રસજીવોબળીનેભડથુંથઈજાયછે. તેથીટાળીશકાયતોગીઝરનોઉપયોગઅવશ્યટાળવો, પાણીનીટાંકીવિગેરે, બંધીયારપાણીવાળાસ્થાનોવખતોવખતખાલીકરવા, સાફકરવા, જાજરૃમાંફલશપણઅળગણપાણીપુષ્કળવહીજાયછેતેથીતેનેપણટાળીશકાયતોવધુસારૃં, ફ્રીઝતોઅપકાયનાજીવોનુંજનરેટરછે. અપકાયનાજીવોનીધણીજહાનિથાયછે. શકયહોયતોટાળવો.

    તેઉકાયનીરક્ષાઃ- કાજેલાઈટનોઉપયોગજરૃરિયાતપૂરતોકરવો. વારંવારચાલુબંધનકરવી.

તેજરીતેગેસનોચૂલોપણવારંવારપેટાવવોનહિંકેબંધકેધીમે-ફાસકરવોનહિં, ઝાટકાવધુલાગેત્રસજીવોનેખૂબપીડાથાય..

    વાયુકાયનીરક્ષાઃ- કાજેપંખા- કુલર- એ.સી, વિગેરેખૂબઝડપથીનફેરવવા- વારંવારધીમાઝડપકેચાલુબંધનકરવામીણબત્તીઆદિફૂંકમારીનેનઓલવાય, ફૂગ્ગાઆદિનાઉપયોગમાંવાયુકાયનાજીવોનેખૂબપીડાપહોંચેછે. વેકયુમકલીનરનવાપરવું.

    વનસ્પતિકાયનીરક્ષાઃ-       કાજેપવૅતિથીએ, બેશાશ્વતોઆંયબિલનીઓળી, ત્રણચોમાસીઅઠૃાઈઓને, પયુૅષણાઅઠૃાઈમાંઅવશ્યલીલોતરીનોત્યાગકરવો, માસમાં૧૧તિથિવષૅમાંચોમાસાના૪માસલીલોતરીનોત્યાગકરવાથીઅભયદાનનોલાભમળેછે. ધાસપરનચાલવું- ચાલતારસ્તામાંઝાડ- પાનનેવગરકારણેઅડતાં  ચડતાંકેતોડતાં- તોડતાંનચાલવું. કેરીઅનેરાયણઆદ્રાપછીનવપરાય, મેથીનીભાજીનાનીચેનાબેકેત્રણપાનજમીનનીઅંદરહોયછેતેથીતેઅનંતકાયગણાયછે. તેથીતનવાપરવા.

    વિકલેન્દ્રિયઃ- બેઈન્દ્રિયથીમાંડીચઉઈન્દ્રિય- ધરનુંફલોરીંગએવુંરાખોકેકીડીખાસદેખીશકાય, તેજયાંત્યાંજલ્દીફરતીહોયછે. અનેવગરકારણેઆપણાથીતેથીહિંસાથતીહોયછે. વધુકીડીહોયત્યાં, રાખ, કપૂર, કંકુ, હળદરવિગેરેઉપયોગથીઉપયોગકરવો. ઉધઈનાઉપદ્રવનેઅટકાવવામકાનનેવારંવારચૂનાવિગેેરેધોળાવવુંમકાનબંધાવતાપહેલાંધણીબધીરેતીનીચેનંખાવવા, લાદીલગાવતાપહેલાંડાંગરનુંપાતળુંપડપથરાવવું, કપડાં, પુસ્તક, ગાદલાવિગેરેકબાટોમાં, ધોડાવજ, તમાકુનીભૂકી, લીમડાનાપાન, ડામરનીગોળી, કપૂરનીગોળી, વિગેરેનોઉપયોગકરવો. વળીવખતોવખતતડકોખવડાવવો, કબાટવિગેરેધૂપઆપવો, માંકડ, વાંદા, માખીને, મચ્છરનેમારવાનીદવાનોઉપયોગકયૉવગરતેનીઉત્પત્તિસ્થાનોનેવખતોવખતસાફકરો. કેરોસીનનાંપોતાકરો, પોતુંમારતાંપહેલાંજાયણજાળવો, લોટ, મસાલા, કાળદરમ્યાનવાપરીલોહવાચૂસ્તડબ્બામાંભરો, અનાજ, કઠોળ, નેદિવેલ, પારાની, થેપલી, રાખવિગેરેથીઅનાજસડતુંઅટકાવીશકાયછે.

દરેકવસ્તુવાપરતાંપહેલાંફરીચાળો, તૈયારભોજન, લોટવિગેરેઆકારણથીનખપેલીલાશાકભાજીમાંથતીઈયળપણવિકલેન્દ્રિયછે. કાચાશાકફળઆખાનખવાયબેકટકાઅવશ્યકરવાબનેતો૪૮મિનિટપછીઉપયોગકરો. ભાજીનાપાનચૂંટીચારણાથીચાળીપછીસુધારવી- ભીંડાનીઉભીચીરીકયૉપછીસુધારો, કોબીજનાદરેકપાનછૂટાપાડીસુધારો, સુધારતાંઈયળનીકળેતોજેમાંથીનીકળીહોયતેવાંશાકમાંજમૂકીદિવાલનીઝાડપાસેમૂકીદો, કોઈનાપગનીચેમરીનજાય.

    અગાઉજોઈગયાતેદરેકજીવોનીહિંસાકરતાંપણસંમૂચ્છિમૅ, પંચેન્દ્રિયજીવોનીહિંસામાંવધુપાપલાગેછે. આપણામળ- મૂત્ર- થૂંક- પરસેવો- લોહી- માંસ- પરૃ- લીંટ- ગળફો- લાળ- આદિતમામઅશુચિપદાથોૅઆપણાશરીરથીછૂટાપડેનેપછી૪૮મિનિટમાંતેસૂકાઈનજાયતોતેમાંસંમૂચ્છિમૅ, પંચેન્દ્રિયજીવોનીઉત્પત્તિચાલુથઈજાયછે. અનેજયાંસુધીસુકાયનહિંત્યાંસુધીચાલુજરહેછે. આજીવોનુંઆયુષ્યવધુમાંવધુ૪૮મિનિટનુંહોયછે. તેનાજન્મ- મરણઅટકતાંજનથી, જયાંસુધીઅશુચિસૂકાયનહિં, અતિસુક્ષ્મજીવહોવાથીદેખીશકાતાનથી. માટેશકયતેટલોગટરનોઉપયોગટાળવો, થાળીમાંએંઠુનછોડવું, થાળીધોઈનેપીવીનેસ્વધ્છકપડાથીકોરીકરવીતેવીરીતેપાણીનાગ્લાસવધુપડતાપરસેવાવાળાકપડાદોરીપરસૂકવ્યા, સૂકાયાપછીધોવાંકેવાપરવાં, થૂંકયાપછીતેનીઉપરરાખકેમાટીરેતીનાખો.

હવે, પંચેન્દ્રિયમાટેવિચારીએ, ગભૅપાતકરાવવોએમહાપાપછે. તેમાંસીધીજ  પંચેન્દ્રિયમનુષ્યનીહત્યાછે. ધરનીઆસપાસફરતાં, કૂતરા- બિલાડાં- ગાયઆદિજીવોનીરક્ષાકાજેફેંકીદીધેલોકોઈઝેરીપદાથૅથીમરીનજાયમાટેઆવાઝેરીપદાથોૅખાડોકરીદાટીદેવાં. પ્લાસ્ટિકનીકોથળીમાંઆપણાવધેલાંખાદ્યપદાથોૅનફેંકોતેથીગાય- પશુનાપ્રાણનેહાનીપહોંચવાનીસંભાવનાછે.

આસવૅનોઉપરીરાજારાત્રીભોજનછે. નસ્કમાંલઈજનારછે. રાત્રિભોજનતોજયણાનુંસદંતરવિરોધીછે. " લાઈટમાંજીવાતદેખાયતેથીવાંધોનહિં? પહેલાંતોદીવાનાપ્રકાશમાંજમતાંહતાં" તેવાબહાનાહેઠળરાત્રિભોજનનીછૂટલેવીબિલકુલગેરવ્યાજબીછે. સૂયૅનીહાજરીમાંજઅન્નનોઆહારકરવાનુંઆયુવૅેદશાસ્ત્રપણકહેછે. અનેતેથીરાત્રિભોજનત્યાગસમાનછે.

હોજરીસૂયૅનીહાજરીમાંજખૂલે  અનેપાચકરસોતેમજઅન્યશારીરીકઅવયવોપણસૂયૅનીહાજરીમાંજસુંદરકામકરેછે. ઉત્તમપશુ- પંખીઓપણરાત્રેખાતાનથીરાત્રેતોરાક્ષસખાયઅનેજેમાણસરાત્રેખાયછેતેપરલોકમાંતેવાજરાત્રિભોજનકરનારાએવાધુવડ, કાગડા, બિલાડા, સાપહિંસકપશુઓઆદિનાભવનેપામેછે. વૈજ્ઞાનિકોપણઆવાતસ્વીકારેછે. આપણેતોસવૅજ્ઞનાકપનનેશ્રદ્ઘાપૂવૅકસ્વીકારીરાત્રિભોજનનેઅવશ્યટાળવું, આનાથીધણાફાયદાથાયછે. જેવાંકે, આભવમાંઆરોગ્ય, સારુંરહેશે.   પરભવનાગતિસુધરશે. સારીમળશે.   " યોગશાસ્ત્ર" નામનાગ્રંથમાં

પૂ. હેમચંદ્રાચાયૅજીએસ્પષ્ટપણેજણાવ્યુંકેદિવસનો૧૨થી૧૫કલાકનોસમયભોજનકરવામળેછે. છતાંરાત્રિનાસમયેખાઈનેમનુષ્યમહામૂખૉઈનુંકાયૅકરેછે. અન્યદશૅનમાંસૂયૅઆથમીગયાપછીકરેલોઆહારમાંસખાવાસમાનનેપીધેલુપાણીલોહીપીવાસમાનગણાવ્યુંછે.

આપણાશાસ્ત્રમાંજણાવેલાકાળ, દ્રિધ્ળઅનેવાસીખોરાકનીવિશિષ્ટસમજપણજોઈલઈએ.

આજનાસમયેબીજુંપ્રાણીજપદાથોૅનોપણવધુપડતોઉપયોગથવાલાગ્યોછે. ઈંડાજેવીઅભક્ષ્યવસ્તુમાંથીબનેલાકેટલાયપદાથોૅનોઉપભોગએટલોબધોવધીગયોછે. કે, હવેતેનેઅટકાવવાનીવાતકરવીપણજાણેભેંસઆગળભાગવતબનીગઈછે. ખેર! જાણીતોલઈએ, જેકેઆવાપદાથોૅકયાહોઈશકેછે, ખાસકરીનેબેકરીઆઈટમો, બ્રેડ, બિસ્કીટ, કેક, આઈસ્ક્રીમ, ચોકલેટ, કેડબરી, જેમ્સ, પોલોવિગેરેગોળીઓજેલીઆદિપદાથોૅઅભક્ષ્યછે. માટેનવાપરવા, કેટલીકહેલોપેથીદવાએયુનાનિનેહોમિયોપેથીકેઆયુવેૅદકદવાઓમાંપણપ્રાણીજપદાથોૅનોઉપયોગથયોહોયછે. તેતેનીબનાવટમાંવપરાયેલાંપદાથોૅજાણ્યાપછીજદવાવાપરવી..

ઈન્સ્ટન્ટફૂટપેકેટમાંખાસકરીનેવપરાતાપ્રીઝરવેટીવપણઆરોગ્યનીદૃષ્ટિએનુકશાનકારકછે. તેથીટાળવાજબરફપણઅભક્ષ્યછે. રાત્રેઆથોપલાળવોનહિં, કઠોળનપલાળવા,.

    વિશેષમાંલારી- ગલ્લાથીમાંડીનેઈન્ટરનેશનલફલાઈટમાંહવેજૈનફુડમળતા- પીરસાતાથઈગયાછે. ખાણી- પીણીનાશોખીનજૈનવણિકપ્રજાનેછેતરવાનોઆઅનોખોપ્રયોગછે. જયણાનોસહેજપણવિચારકયૉવિનાજ, કાળમયૉદાપાળ્યા

વિનાજ, તેમજઅન્યઅભક્ષ્યપદાથોૅનીસાથેજપકાવાતાઆભોજનશકયહોયત્યાંસુધીટાળવાજઅનેઅશકયહોયતોજવાપરવાઅનેઅંતેભૂલ્યાવિનાઆલોચનાકરવીઆવશ્યકબનેછે.

જોઆપણેજજૈનભોજનમંગાવતાબંધથઈશુંતોજઆભેળસેળિયાખોરાકબંધથશેનહિંતોએવેપારીસંસ્થાઓતોમાત્રપોતાનાનફા- નામકમાવાપૂરતુંઆબધુંચાલુજરાખશે. અનેતેમાંવધુનેવધુછૂટછાટોલઈઆગળજવધારશે. પૂવૅેઅહિંસાપાળીછેમાટેજઆભવમાંદીધૅઆયુષ્ય, રૃપ, આરોગ્ય, કીતિૅઆદિમળ્યાછે. અનેઆભવમાંવધુપાળશુંતોભવપરંપરામાંવધુઉત્કૃષ્ટમળશે.

તીથૅનાસ્થાનોમાંઆચરાતીખોરાકસંબંધીઆશાતનાપણટાળવાજાગૃતબનવાનીજરૃરછે. શાશ્વતાતીથૅ, કલ્યાણકભૂમિજેવાતીથૅ, પ્રાચીનતીથોૅમાં- મોજ- મજા, હસી- મજાક- ફરવાજઈઅનેપછીભેગામળીનેજેટલાંવધુપાપકરશુંએટલાવધુખરાબરીતેભેગામળીને  ભોગવવાનોવારોઆવશેે. ત્યારેલાચારબનીજઈશું. આજાગૃતિઆપણેશ્રાવકોએજલાવવાનીછે. વેપાર- ધંધામાટેઅન્યતોતમનેસગવડઆપવાદ્રારાઆકષૅવાનોજયત્નકરશેપરંતુજયણાઅનેજીવદયાનાલક્ષ્યનેમુખ્યકરશુંતોતેઓઆપોઆપબંધથઈજશેઅનેઆપણેઆપણાઆત્માનેઉન્નતિનાપંથેઆગળવધારીશકીશું. તેમાંકોઈશકનથી. વેપારીઓનેજુલમપૂવૅકદૂરકરવાથી, બંધકરવાથીતેઓનાદ્રેશોનોઆપણેભોગબનીએ, પરંતુઆરીતેબંધકરાવવાથીઆપણેજરૃરથીબચીજઈશું.

રીસેપ્શનનાનામેપાટીૅપ્લોટભાડેરાખી, રાત્રીભોજન, વનસ્પતિકાયનીહિંસાઆદિનુંસામૂહિકપાપઆપણેનજકરાવવા- આધુનિકતાનીઆંધળીદોટમાંઆબધુંએટલુંબધુંઆગળવધીગયુંછેકે, તેપણસહજબનીગયુંછે.         ધેરધેરઅભક્ષ્યપ્રવેશીચૂકયાછેઅનેતેપણવિનાસંકોચેતેમજકોઈપણડરવિના, સહજરીતેખુલ્લેઆમઆવવાલાગ્યુછે. રસોડાનીરાણીએઆજબધીજયણાનેઓળખીનેપાળવાનીશરૃઆતકરવાનીછે. ખાણી- પીણીનીસાચીરીતભાતજાણીનેરસોડાનીરાણીજધરનાઅન્યસભ્યોનેબચાવીશકશે. તારીશકશે, ઉં